กิจกรรมที่ 1 : จัดสัมมนากลุ่มย่อย (ผู้นำเครือข่าย)
กลุ่มเป้าหมาย : 5 ภูมิภาค / จำนวน 15 จังหวัด / จังหวัดละ 4 คน รวมทั้งสิ้น 60 คน
โครงการสร้างความตระหนักรู้
ด้านสิทธิของผู้บริโภคสื่อ
ในกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์
และการรู้เท่าทันสื่อดิจิทัล
ที่มาของโครงการ
ในยุคที่สื่อมีบทบาทสำคัญต่อการรับรู้และพฤติกรรมของประชาชน การประกอบกิจการกระจายเสียงและโทรทัศน์ยังคงมีการนำเสนอเนื้อหาที่ไม่เหมาะสม เช่น การใช้ภาษารุนแรง การละเมิดสิทธิส่วนบุคคล การโฆษณาเกินจริง หรือการแฝงโฆษณาในรูปแบบที่อาจชักจูงประชาชนโดยไม่รู้ตัว ซึ่งส่งผลให้ผู้บริโภคสื่อจำนวนมากตกเป็นเหยื่อและได้รับผลกระทบโดยขาดความรู้ในการปกป้องสิทธิของตนเอง
จากผลการวิจัยพบว่าคนไทยยังมีระดับการรู้เท่าทันสื่อค่อนข้างต่ำ การส่งเสริมทักษะการรู้เท่าทันสื่อจึงเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่ง เพื่อให้ประชาชนสามารถวิเคราะห์ แยกแยะ และตั้งคำถามต่อเนื้อหาสื่อได้อย่างมีวิจารณญาณ
ด้วยเหตุนี้ โครงการส่งเสริมการรู้เท่าทันสื่อจึงมีเป้าหมายในการสร้างเครือข่ายผู้นำชุมชนที่มีความรู้ความเข้าใจด้านสื่อสารมวลชน และสามารถถ่ายทอดความรู้สู่ประชาชนในพื้นที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
การดำเนินการดังกล่าวถือเป็นส่วนหนึ่งของการร่วมขับเคลื่อนการปกป้องสิทธิของประชาชน และการเสริมสร้างภูมิคุ้มกันทางปัญญาในระดับพื้นที่อย่างยั่งยืน โดยหน่วยงานของท่านจะมีบทบาทสำคัญในการสนับสนุนให้เกิดการถ่ายทอดความรู้จากผู้นำชุมชนสู่ประชาชนในวงกว้าง
วัตถุประสงค์
เพื่อส่งเสริมการตระหนักรู้ด้านสิทธิและเสริมสร้างทักษะและความสามารถในการใช้สื่อ อย่างตื่นตัว และรู้เท่าทันแก่เครือข่ายผู้บริโภคสื่อในกิจการกระจายเสียงกิจการโทรทัศน์ ให้เกิดความรู้ ความเข้าใจและตระหนักถึงความสำคัญของสิทธิของตนเองในฐานะผู้บริโภคสื่อฯ และละสามารถป้องกันตนเองจากสื่อได้
เพื่อส่งเสริมการสร้างเครือข่าย และเพื่อสร้างช่องทางสื่อสารในการเผยแพร่องค์ความรู้ในเรื่องสิทธิผู้บริโภคสื่อ รวมทั้งการเข้าถึงและใช้ประโยชน์ทางดิจิทัลของประชาชนอย่างรู้เท่าทัน
กิจกรรม / กลุ่มเป้าหมาย
กิจกรรมที่ 2 : จัดอบรมสร้างเครือข่ายผู้บริโภคในกิจการกระจายเสียง
และโทรทัศน์เข้มแข็ง (ระดับภูมิภาค)
กลุ่มเป้าหมาย : 5 ภูมิภาค / จำนวน 15 จังหวัด / จังหวัดละ 40 คน (ผู้นำเครือข่าย 4 คน และสมาชิกเครือข่าย 36 คนต่อจังหวัด) รวมทั้งสิ้น 600 คน
กิจกรรมที่ 3 : จัดอบรม “เรื่องรู้จักสิทธิของการเป็นผู้บริโภคสื่อวิทยุ-โทรทัศน์” (ระดับจังหวัด)
กลุ่มเป้าหมาย : ประชาชน เยาวชน ในจังหวัดนั้นๆ จำนวน ไม่น้อยกว่า 100 คน
กลุ่มเป้าหมายผู้นำเครือข่าย
ตัวแทนจากหน่วยงานของรัฐ
เจ้าหน้าที่จากหน่วยงานที่มีหน้าที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาชุมชนในระดับจังหวัด เช่น สำนักงานพัฒนาชุมชน สำนักงานเขต ฯลฯ
ตัวแทนจากหน่วยงานท้องถิ่น
เช่น เจ้าหน้าที่หรือผู้แทนจากองค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.), องค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.), เทศบาล หรือที่ว่าการอำเภอ
ผู้นำชุมชน
บุคคลที่มีบทบาทในการขับเคลื่อนกิจกรรมในพื้นที่ และมีความใกล้ชิดกับประชาชน
ผู้นำองค์กรภาคประชาสังคม
เช่น ผู้นำ อสม., กลุ่มสตรี, กลุ่มอาสาสมัครในชุมชน หรือแกนนำองค์กรพัฒนาเอกชน
ครูแกนนำ หรือผู้บริหารสถานศึกษา
เช่น ผู้อำนวยการโรงเรียน อาจารย์ใหญ่ หรือครูที่มีบทบาทในการพัฒนาชุมชนผ่านการศึกษา
ตัวแทนจากสถาบันอุดมศึกษา
เช่น อาจารย์ นักวิชาการ หรือเจ้าหน้าที่จากมหาวิทยาลัยที่มีบทบาทด้านการพัฒนาชุมชนหรือสื่อสารมวลชน
ผู้นำเยาวชน / แกนนำอาสาสมัคร
เช่น เยาวชนที่เคยเข้าร่วมกิจกรรมด้านสื่อ ตัวแทนสภาเด็กและเยาวชน หรือแกนนำจากมหาวิทยาลัย
บุคคลที่มีบทบาทสำคัญในจังหวัด
หรือชุมชน
ผู้ที่ได้รับการยอมรับและมีอิทธิพลในการขับเคลื่อนกิจกรรมสาธารณะ เช่น ผู้ทรงคุณวุฒิ ผู้นำทางความคิด
รายละเอียดเนื้อหา
กิจกรรมที่ 1: สัมมนากลุ่มย่อยสำหรับผู้นำเครือข่าย
สำหรับผู้นำเครือข่าย 15 จังหวัด ๆ ละ 4 ท่าน
หมวด 1: พื้นฐานด้านการรู้เท่าทันสื่อ (Core Media Literacy)
- Media Literacy คือ อะไร ทำไมจึงสำคัญใน ยุคดิจิทัล
- โครงสร้างของสื่อ: ใครอยู่ เบื้องหลัง ใครควบคุม
- การวิเคราะห์สื่ออย่างมี วิจารณญาณ (Critical Thinking with Media)
- การรับรู้ข่าวปลอม (Fake News)ข่าวลวง (Disinformation)
- อัลกอริธึม โซเชียลมีเดีย และฟอง กรองข้อมูล (Filter Bubble & Echo Chamber)
หมวด 2: การใช้สื่ออย่างปลอดภัย สิทธิ กฎหมาย และจริยธรรมสื่อที่ผู้บริโภคควรรู้ สิทธิส่วนบุคคลและความเป็นส่วนตัวในโลกออนไลน์
- เรื่องสิทธิในการร้องเรียนการให้บริการวิทยุโทรทัศน์
- เรื่องข้อแนะนำสำหรับผู้ชมและผู้ปกครองในการรับชมโทรทัศน์ สำหรับเด็ก
- เรื่องการส่งเสริมบริการเพื่อการเข้าถึงรายการโทรทัศน์เพื่อคน พิการและเด็ก
- เรื่องจริยธรรมสื่อ จริยธรรมในการสร้าง/แชร์คอนเทนต์
- กฎหมายเกี่ยวกับสื่อที่ผู้บริโภคสื่อควรรู้
กิจกรรม: “แยกแยะสื่อแบบมืออาชีพ”รู้เท่าทันสื่อ สร้างพลเมืองดิจิทัล
- ความหมายและความสำคัญของการรู้เท่าทันสื่อ
- องค์ประกอบของทักษะการรู้เท่าทันสื่อ
- แนวคิดหลักของการรู้เท่าทันสื่อ
- การรู้เท่าทันสื่อ สารสนเทศ และดิจิทัล
- การรู้เท่าทันปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy)
- พลเมืองดิจิทัล (Digital Citizenship)
- สร้างสื่อด้วยตนเอง
หมวด 3: ทักษะในการถ่ายทอดความรู้ (Train-the-Trainer Skills)
- เทคนิคการสอน/จัดกิจกรรม ให้เข้าใจง่ายและมีส่วนร่วมการ ใช้ Storytelling / เกม / Roleplay / สื่อผสม เป็นต้น
- การออกแบบเวิร์กช็อปหรือ หลักสูตรในชุมชน กําหนด กลุ่มเป้าหมาย
- ออกแบบกิจกรรมให้สอดคล้อง กับวัย / บริบทชุมชน
- การสื่อสารอย่างมีพลังเพื่อ สร้างการเปลี่ยนแปลง (Influential Communication)
หมวด 4: นําไปใช้จริงในพื้นที่
- การทําแผนการจัดอบรมหรือกิจกรรมในชุมชนของตัวเอง การตัังเป้าหมาย การเลือกกลุ่มเป้าหมาย การประเมินผลเบื้องต้น
- เวิร์กช็อปจําลอง (Simulation / Practice Coaching) ให้ผู้เข้า อบรมฝึกสอนกลุ่มเล็ก
ฝึกทักษะ “โค้ชมืออาชีพ” ไม่ใช่แค่ครู แต่เป็นผู้นำ
หมวดที่ 5. สื่อเปลี่ยนสังคม: Trainer อย่างเราทำอะไรได้บ้าง
- Trainerอย่างเรา แคมเปญดี ๆ ที่เริ่มจากชุมชน/เยาวชน
- การสร้างสื่อด้วยตัวเอง (TikTok / Facebook Reels / Infographic)
- เวิร์กช็อป: ลองสร้างคอนเทนต์รู้เท่าทันสื่อในกลุ่มเล็ก
- Designing Impact Vision Circle "โค้ซเพื่อเปลี่ยนสังคม"
ออกแบบกิจกรรมในชุมชน
ส่งเสริมบริการเพื่อการเข้าถึงรายการโทรทัศน์/วิทยุ
วางแผน Mentoring ดูแลรุ่นที่ 2
การวางแผนปฏิบัติการร่วมกันกำหนดบทบาทและหน้าที่
สรุปผลการดำเนงานและกำหนดขั้นตอนถัดไป
ประเมินความรู้หลังการอบรบ / ประเมินความพึงพอใจ มอบใบประกาศนียบัตร ถ่ายรูปร่วมกัน
กิจกรรมที่ 2: อบรมสร้างเครือข่ายผู้บริโภคฯ เข้มแข็งระดับภูมิภาค ในพื้นที่ 5 ภูมิภาค
สำหรับผู้นำเครือข่าย จำนวน 4 ท่าน ดำเนินการคัดเลือกสมาชิกเครือข่ายในจังหวัดของตนเอง
จำนวน จังหวัดละ 36 ท่าน รวม 40 ท่าน/จังหวัด
หมวด 1: พื้นฐานด้านการรู้เท่าทันสื่อ (Core Media Literacy)
- Media Literacy คือ อะไร ทำไมจึงสำคัญใน ยุคดิจิทัล
- โครงสร้างของสื่อ: ใครอยู่ เบื้องหลัง ใครควบคุม
- การวิเคราะห์สื่ออย่างมี วิจารณญาณ (Critical Thinking with Media)
- การรับรู้ข่าวปลอม (Fake News)ข่าวลวง (Disinformation)
- อัลกอริธึม โซเชียลมีเดีย และฟอง กรองข้อมูล (Filter Bubble & Echo Chamber)
หมวด 2: การใช้สื่ออย่างปลอดภัย สิทธิ กฎหมาย และจริยธรรมสื่อที่ผู้บริโภคควรรู้ สิทธิส่วนบุคคลและความเป็นส่วนตัวในโลกออนไลน์
- เรื่องสิทธิในการร้องเรียนการให้บริการวิทยุโทรทัศน์
- เรื่องข้อแนะนำสำหรับผู้ชมและผู้ปกครองในการรับชมโทรทัศน์ สำหรับเด็ก
- เรื่องการส่งเสริมบริการเพื่อการเข้าถึงรายการโทรทัศน์เพื่อคน พิการและเด็ก
- เรื่องจริยธรรมสื่อ จริยธรรมในการสร้าง/แชร์คอนเทนต์
- กฎหมายเกี่ยวกับสื่อที่ผู้บริโภคสื่อควรรู้
หมวดที่ 3: กฎหมายและสิทธิของผู้บริโภคสื่อ
กฎหมายสิทธิพื้นฐานของผู้ชม/ผู้ฟัง
- สิทธิได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง เที่ยงตรง
- สิทธิร้องเรียนหากรายการไม่เหมาะสม
- สิทธิในการเลือกไม่รับเนื้อหาที่เป็นอันตราย
ช่องทางร้องเรียน
- กสทช. (เนื้อหาทีวี/วิทยุ) / สคบ. (โฆษณาหลอกลวง) / ศูนย์รับเรื่องร้องเรียนสื่อออนไลน์
รู้เท่าทันสื่อ สร้างพลเมืองดิจิทัล
- ความหมายและความสำคัญของการรู้เท่าทันสื่อ
- องค์ประกอบของทักษะการรู้เท่าทันสื่อ
- แนวคิดหลักของการรู้เท่าทันสื่อ
- การรู้เท่าทันสื่อ สารสนเทศ และดิจิทัล
- การรู้เท่าทันปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy)
- พลเมืองดิจิทัล (Digital Citizenship)
- สร้างสื่อด้วยตนเอง
นำเสนอและแลกเปลี่ยนแนวความคิด /สรุปและปิดการอบรมเชิงปฏิบัติการฯโดย วิทยากรกระบวนการ
สรุปกิจกรรมจากวันก่อนหน้า
หมวดที่ 4: ทักษะการถ่ายทอดและสื่อสารสาธารณะ (Coaching for Change)
เทคนิคการเป็น "โค้ชด้านสื่อ"
- ตั้งคำถามปลายเปิด กระตุ้นให้คิดเอง
- ฟังอย่างลึกซึ้ง ไม่ตัดสิน
- ใช้เรื่องเล่า (storytelling) เพื่อเชื่อมโยงกับชีวิตจริง
กิจกรรม: การชวนคิดในชุมชน
- ยกตัวอย่างที่ใกล้ตัว เช่น ข่าวในไลน์กลุ่มหมู่บ้าน
- ใช้เกมจำลองสถานการณ์ หรือภาพข่าวให้วิเคราะห์
- กระตุ้นให้ผู้ร่วมกิจกรรมคิดว่า "เราจะแชร์แบบไหนถึงปลอดภัย?"
หมวดที่ 5: การออกแบบกิจกรรมเพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลง
การวางแผนกิจกรรมในชุมชน
- กำหนดเป้าหมาย: เช่น เด็กเยาวชน, ผู้สูงอายุ, คนทั่วไป
- รูปแบบกิจกรรม: เวิร์กช็อป, เกม, นิทรรศการ, แผ่นพับ, คลิป TkTok
- การประเมินผล: ถามย้อนสิ่งที่ได้เรียนรู้ / แชร์สิ่งที่คิด
กิจกรรม
- คลิป "แชร์ผิดชีวิตเปลี่ยน" ทำสั้น ๆ ลง TikTok
- นิทรรศการข่าวจริง/ข่าวปลอมในงานวัดหรือกิจกรรมโรงเรียน
สรุปขั้นตอนต่อไปในการดำเนินการกิจกรรม
ประเมินความรู้หลังการอบรบ / ประเมินความพึงพอใจ / มอบใบประกาศนียบัตร
กิจกรรมที่ 3: การถ่ายทอดความรู้สู่ประชาชนในพื้นที่
สำหรับคณะทำงานประกอบด้วยผู้นำเครือข่าย 4 ท่าน ร่วมกับ สมาชิกเครือข่าย 6 ท่าน
ทำหน้าที่ถ่ายทอดเนื้อหาและความรู้แก่ประชาชน จำนวนไม่น้อยกว่า 50 ท่าน/จังหวัด
หลังจากเข้าร่วมกิจกรรมที่ 2 ซึ่งเน้นการเสริมสร้างความรู้และทักษะด้านการรู้เท่าทันสื่อ ผู้นำเครือข่ายจะนำความรู้ที่ได้รับไปปรับเนื้อหาให้เหมาะสมกับบริบทของพื้นที่ และกลุ่มเป้าหมายในชุมชน เช่น เยาวชน ผู้สูงอายุ หรือประชาชนทั่วไป
โดยผู้นำเครือข่ายจำนวน 4 ท่าน ร่วมกับสมาชิกเครือข่าย 6 ท่าน จะจัดตั้งคณะทำงานเพื่อดำเนินกิจกรรมสัมมนาให้ความรู้แก่ประชาชนในพื้นที่ จำนวนไม่น้อยกว่า 50 ท่าน ใช้ระยะเวลาไม่น้อยกว่า 3 ชั่วโมง
แนวทางการดำเนินกิจกรรม
- เลือกหัวข้อจากกิจกรรมที่ 2 ที่เหมาะสมกับกลุ่มเป้าหมายในพื้นที่ เช่น การรู้เท่าทันข่าวปลอม, ความปลอดภัยในโลกออนไลน์, สิทธิของผู้บริโภคสื่อ, หรือการสร้างสื่ออย่างสร้างสรรค์
- ปรับรูปแบบการนำเสนอให้เข้ากับบริบทชุมชน เช่น ใช้เรื่องเล่า กิจกรรมกลุ่ม เกมจำลองสถานการณ์ หรือคลิปวิดีโอสั้น
- ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนผ่านการตั้งคำถาม แลกเปลี่ยนความคิดเห็น และกิจกรรมสื่อสารเชิงปฏิบัติ
- ประเมินผลการเรียนรู้และความพึงพอใจของ
5-6 กันยายน 2568
